KalendarzRolników.pl
Nie masz jeszcze konta?

Partnerzy portalu

Partner serwisu Anwil Grupa Orlen
Partner serwisu Polski Cukier
6 maja 2018

Wymagająca kolba, czyli jak uprawiać kukurydzę?

Warunkiem niezbędnym, aby osiągnąć dorodny plon kukurydzy jest unikanie podstawowych błędów w uprawie. Każdy błąd to coraz niższy plon, dlatego w tym artykule przybliżymy jak poprawnie wybrać nasiona kukurydzy, na co zwrócić szczególną uwagę podczas siewu oraz kilka zasad prawidłowej agrotechniki – by plon kukurydzy był zadowalający.

Kukurydza jest rośliną o dużych wymaganiach cieplnych i pokarmowych oraz powolnym początkowym tempie wzrostu. Jest także wrażliwa na konkurencję ze strony chwastów oraz ataki szkodników, dlatego z tych powodów jej uprawa wymaga dużej dokładności i skrupulatności.

Niewłaściwy dobór odmiany

Podstawowym błędem, który można popełnić zaczynając uprawę kukurydzy, to wykorzystanie do siewu nasion pochodzących z własnego rozmnożenia. Zazwyczaj taka plantacja zasiana pokoleniem F2 jest bardzo niewyrównana. Obok roślin wysokich są niskie, często różniące się także innymi cechami morfologicznymi. Przyjmuje się, że w Polsce udział pól obsianych ziarnem pokolenia F2 wynosi wciąż co najmniej 20% powierzchni uprawy kukurydzy. Naukowcy uważają, że siejąc pokolenie F2, można się spodziewać obniżenia plonowania ziarna sięgającego nawet 20–40% (najwięcej badań mówi o ok. 20% spadku). Więc straty z powodu spadku plonu ziarna przekraczają koszt zakupu materiału siewnego. Co więcej, należy także dodać, że siew takiego ziarna jest nielegalny!

Kolejnym czynnikiem, który determinuje decyzję o wyborze odmiany do siewu jest cena nasion kukurydzy. I jest to błąd. Można w ten sposób kupić – co prawda tańsze ziarno, ale można też mieć nawet o połowę mniejszy plon. Problem stanowi również wybór odmiany z krajowego rejestru COBORU, gdzie zarejestrowanych jest ponad 190 odmian kukurydzy, a liczba ta    z roku na rok ciągle rośnie. Tak duży wybór sprawia, że dobór odmiany często bywa przypadkowy. Spowodowane to jest przez brak zwrócenia uwagi na to, czy dana odmiana odpowiada regionowi uprawy, warunkom glebowym czy przeznaczeniu plonu (ziarno czy kiszonka). Jednakże błędnie dobrana odmiana pod względem klasy wczesności (FAO) prowadzi do dużych spadków plonów. 

Błąd przy doborze wczesności odmiany może mieć poważne skutki. Jeśli zostanie wybrana zbyt wczesna odmiana niż jest zalecana dla danego rejonu, można utracić część plonu, który można potencjalnie uzyskać przy wyborze odmiany późniejszej i plenniejszej. W sytuacji przeciwnej, kiedy zostanie wybrana odmiana zbyt późna, zwiększa się ryzyko zbioru przy zbyt dużej wilgotności ziarna, a to spowoduje wzrost nakładów na jego suszenie. Zbyt późna odmiana może opóźnić osiągnięcie dojrzałości technologicznej do zbioru na kiszonkę, w konsekwencji opóźni zbiór lub będzie trzeba zbierać kukurydzę w zbyt wczesnej fazie (pozyska się masę kiszonkową o poważnie mniejszej wartości żywieniowej). Nim zdecydujesz się na określoną odmianę warto przeanalizować odmiany polecane dla Twojego rejonu kraju.

 

Lista odmian zalecanych (LOZ) do uprawy na rok 2018 w województwie kujawsko-pomorskim

 

Lp.

Gatunek/odmiana

Okres badań w PDO (od roku)

Rok włączenia do LOZ

Kukurydza - użytkowanie na kiszonkę

odmiany wczesne

1

Ambrosini

2011

2018

odmiany średniowczesne

1

Agro Polis

2016

2018

2

Arturo

2015

2018

3

Cyrano

2016

2018

4

Farmezzo

2016

2018

5

FarmplusR

2016

2018

6

MAS 20S

2015

2018

7

SY Kardona

2016

2018

odmiany średniopóźne

 

 

 

 

1

Dublino

2016

2018

2

Walterinio KWS

2016

2018

Kukurydza - użytkowanie na ziarno

odmiany wczesne

1

Agro FidesR

2017

2018

2

Kwintus

2016

2018

3

SY Werena

2015

2018

4

FarmplusR

2016

2018

odmiany średniowczesne

1

Benedictio KWSR

2017

2018

2

ES Constellation

2016

2018

3

ES Zorion

2016

2018

4

FigaroR

2017

2018

5

SY TeliasR

2017

2018

6

FarmfireR

2016

2018

odmiany średniopóźne

1

DKC3623

2014

2018

 

Objaśnienia:

R   - odmiana wstępnie rekomendowana

 

liczba FAO

wskaźnik wczesności odmian czyli długość okresu wegetacyjnego potrzebnego do zakumulowania suchej masy. Liczbę FAO definiuje COBORU, na podstawie której odmiany są rekomendowane do uprawy w odpowiednich rejonach kraju.

Klasy wczesności kukurydzy:

wczesne: do FAO 220

średniowczesne: FAO 230‑250

średniopóźne: FAO 260‑290

późne: FAO 300‑350
 


 

stay green

cecha utrzymująca zieloność liści i łodyg w czasie dojrzewania, co pozwala na dłuższą akumulację składników pokarmowych i zwiększoną koncentrację suchej masy w kolbach. Dzięki temu okres zbioru jest wydłużony, a masa do zakiszania pozyskana z mieszańców typu „stay green” łatwiej się zakisza, dzięki wyższej zawartości wody w liściach i łodygach. Takie odmiany wyżej plonują w uprawie na ziarno, natomiast kiszonka cechuje się większą strawnością. Ponadto odmiany „stay green” mają zwiększoną odporność na choroby.


 

dry down

cecha odmiany o szybkim wysychaniu ziarna na polu. Ułatwiają to m.in. luźno ułożone liście okrywowe kolby i cieńsza okrywa owocowo-nasienna ziarniaka. Cecha ta umożliwia zbiory ziarna o niższej wilgotności.


 


 

Kierunek użytkowania ziarna kukurydzy

Na ziarno

Na kiszonkę

Odmiany ziarnowe powinny charakteryzować się korzystnym stosunkiem masy ziarna do masy reszty rośliny, cechować się szybkim wysychaniem ziarna na polu (tzw. „dry down”), dużym udziałem masy ziarna w masie kolby (im większy, tym lepiej). Dobrze, jeśli kolby osadzone są na jednym poziomie, co ułatwia zbiór kombajnowy.

Na kiszonkę nadają się odmiany przede wszystkim o wysokiej strawności masy organicznej i dużej zawartości energii w części nadziemnej rośliny. Zawartość suchej masy powinna zawierać się w przedziale 30‑35% w momencie kiszenia, natomiast udział kolb w plonie powinien wynosić powyżej 50%.

Często jednak odmiany charakteryzują się wszechstronnym zastosowaniem z przeznaczeniem do obu kierunków użytkowania.


Za niska temperatura gleby

 

W ciągu ostatnich lat przybyło sprzymierzeńców wczesnych siewów kukurydzy. Poprzedni sezon  pokazał jednak, że nie data w kalendarzu, a temperatura gleby powinna decydować o terminie siewu. Minionej wiosny pierwsze plantacje kukurydzy zakładane były na początku kwietnia, w warunkach gdy temperatura powietrza gwałtownie wzrosła. Jednakże gleba była jeszcze nieogrzana dostatecznie, a kolejna część miesiąca okazała się niezwykle chłodna i z przymrozkami. Nasiona które właśnie pęczniały i kiełkowały wystawione były na działanie niskich temperatur, co przyczyniło się do rzadkich i bardzo nierównomiernych wschodów. Pokaźny procent wczesnych zasiewów wymagał przez to przesiewów. Co w takiej sytuacji zrobić, by nie powtórzyć błędów z poprzedniego sezonu? Kontrolowanie temperatury gleby przed siewem powinno stać się obowiązkiem koniecznym. Ziarno kukurydzy potrzebuje do kiełkowania temperatury mierzonej na głębokości 5 cm, o wartości co najmniej 8-10°C. Pomocne mogą być wyniki cold-test (zimny test). Wiele firm nasiennych dysponuje takimi materiałami, dlatego warto o to zapytać przy zakupie nasion kukurydzy.

 

cold-test (zimny test), ma na celu określenie zdolności wschodów polowych kukurydzy w niskich temperaturach podłoża (4-6oC) oraz ustalenie, które odmiany posiadają genetyczne zdolności do siewów w chłodną glebę. Cold-test w niemałym stopniu odzwierciedla sytuacje jakie najczęściej panują w trakcie wczesnych siewów kukurydzy. Można w ten sposób wybrać odmianę, która będzie dobrze kiełkowała w warunkach stresowych (chłodu) i nadawać się będzie do wczesnego siewu. W sytuacjach stresowych nasiona o wysokim wigorze będą wschodziły lepiej niż nasiona o wigorze niskim, nawet, jeśli nie pojawiać się różnice w zdolności kiełkowania. Nasiona o wyższych ocenach cold – test, mają zwiększone szanse na optymalne wschody polowe na chłodnych stanowiskach.

 

Warto pamiętać, że termin siewu kukurydzy powinien także zależeć od typu odmiany. Wyróżniamy typy: flint, dent lub pośrednie flint/dent. Różnica pomiędzy nimi polega na różnej budowie ziarna oraz innym wyglądzie roślin. Ponadto mają inne wymagania agrotechniczne. Warto więc poznać cechy je charakteryzujące.

 

Typy odmian kukurydzy

Ziarno typu flint posiada zwiększona gęstość i twardość dlatego gorzej oddaje wodę. Siew można wykonać już w temperaturze 5‑6°C na głębokość 5 cm. Bardzo dobrze sprawdzają się w warunkach chłodnej i późnej wiosny oraz na zimnych i wolniej nagrzewających się stanowiskach. Wcześniej kwitnie oraz jest bardziej odporny na panujące chłody. Jego ziarniaki są mniejsze i mają kształt zbliżony do okrągłego. Ziarno tego typu zazwyczaj używane jest do przygotowywania kiszonek dla bydła.

Ziarno typu dent zawiera mniej bielma szklistego niż ziarno typu flint. Charakteryzują się wolniejszym wzrostem początkowym, dużą wrażliwością na chłody oraz późniejszym kwitnieniem. Jest ono pomarszczone oraz wklęsłe przez co nazywane jest potocznie „Koński ząb” . Ziarno typu dent jest duże i ma wgłębienie na szczycie. Odmiany tego typu szybciej oddają wodę i łatwiej się omłacają. Uprawiane na suche ziarno odznaczają się wyższym potencjałem plonowania.

 

Za płytki lub za głęboki siew

Częstym błędem jest źle dobrana do warunków glebowych głębokość siewu. Powinna ona być zależna od zwięzłości gleby i stanu uwilgotnienia. Na glebach ciężkich powinna wynosić 3–4 cm, a na lżejszych 5–6 cm. Głębsze siewy zapewniają lepsze uwilgotnienie, ale temperatura gleby wokół ziarniaka jest niższa, co negatywnie wpływa na proces kiełkowania. Wschody opóźniają się i słabnie tempo wzrostu początkowego roślin. Z kolei płytki siew na glebach podatnych na przesuszenie obarczony jest ryzykiem niepełnych wschodów z tytułu niedoboru wody. Aby wschody były szybsze i bardziej wyrównane, ziarna kukurydzy powinno wysiewać się w glebę niezbyt spulchnioną, co daje lepsze podsiąkanie wody. Siew powinno się wykonać siewnikiem punktowym w rozstawie 70–80 cm. Taki siew zapewni odpowiednią obsadę roślin na jednostce powierzchni, co jest jednym z ważniejszych czynników plonotwórczych. W uprawie na kiszonkę zaleca się obsadę od 100 do 200 tys. roślin na ha, na ziarno – od 70 do 100 tys. roślin na 1 ha.  

Kukurydza jest wymagającą rośliną, ale przy zachowaniu odpowiednich zasad podczas wyboru odmiany, siewu czy prowadzeniu prawidłowej agrotechniki plon może przynieść upragnione złote kolby. W następnym numerze napiszemy o właściwym nawożeniu i odchwaszczaniu plantacji.

 

 

kontakt1.jpg
Agnieszka Szczepańska
Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie

Jeden z 16 Ośrodków Doradztwa Rolniczego w kraju. Podstawowym zadaniem KPODR jest udzielanie wszechstronnej pomocy rolnikom, mieszkańcom obszarów wiejskich oraz przedsiębiorcom związanym z przetwórstwem rolno-spożywczym w celu zwiększania dochodów gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia na wsi.Główna siedziba znajduje się w Minikowie (pow. Nakielski). Ośrodek posiada oddziały w Zarzeczewie (pow. Włocławski) oraz w Przysieku (pow. Toruński). Posiada własne wydawnictwo,które jest wydawcą miesięcznika Wieś Kujawsko-Pomorska oraz wielu poradników. Organizuje liczne wystawy i targi -m.in Międzynarodowe Targi Rolno-Spożywcze "Agrotech" w Minikowie, które na obszarze 12ha odwiedza corocznie ok. 350 wystawców i około 35 tys. zwiedzających.

 
Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do nas tutaj
REKLAMA

Redakcja

tel: 54 235 52 61

kontakt@kalendarzrolnikow.pl

Wydawca

WDR
ul. Modra 23
87-807 Włocławek
www.wydawnictwodr.pl

 

Tu nas znajdziesz

Napisz do nas


pozycje oznaczone * muszą być wypełnione