KalendarzRolników.pl
Nie masz jeszcze konta?
23 marca 2018

Jednostkowe koszty eksploatacji sprzętu rolniczego

Planując zakup maszyny lub kolejnego ciągnika z zamiarem użytkowania tylko we własnym gospodarstwie, powinien on zastanowić się, czy inwestycja ta jest dla niego opłacalna. Wiedza ta ułatwia m.in. dokonywanie racjonalnych wyborów pomiędzy kierunkami produkcji, stosowanymi technologiami, maszynami i formami ich użytkowania (indywidualne, zespołowe, usługowe, mieszane).

 

Dokładna ocena zasadności zakupu np. ciągnika określonej klasy uciągu i mocy wymaga pogłębionej analizy ekonomicznej. W tym przypadku należy wziąć pod uwagę między innymi takie zmienne, jak: zwięzłość gleby, rozłóg gospodarstwa, rodzaj upraw oraz dostosowanie ciągników do posiadanego przez gospodarstwo zestawu maszyn, w tym ich rodzaju i zapotrzebowania ich na siłę pociągową. 


Dzięki wyliczeniu własnych jednostkowych kosztów eksploatacji przy określonym wykorzystaniu rocznym i określonym okresie użytkowania rolnik ma możliwość zastanowienia się, czy utrzymanie maszyny i ciągnika oraz wykorzystanie go tylko we własnym gospodarstwie jest ekonomicznie uzasadnione. Pozwoli mu też ocenić, czy utrzymanie danej maszyny nie obciąża gospodarstwa zbyt dużymi kosztami mechanizacji i da odpowiedź na pytanie, czy powinien zwiększyć roczne wykorzystanie maszyny (przez świadczenie sąsiedzkich usług), aby obniżyć jednostkowe koszty eksploatacji. Ponadto jednostkowe koszty eksploatacji maszyn i ciągników powinny mieć dla rolników (zarówno usługobiorców, jak i usługodawców) istotne znaczenie ze względu na to, że mogą być pomocne przy określaniu wartości świadczonych usług.

 

Metodyka liczenia

W tabeli 1 przedstawiono zasadnicze elementy metodyki liczenia kosztów eksploatacji ciągników, a w tabeli 2 sposób wyliczenia kosztów jednostkowych dla czynności wykonywanych zestawem złożonym z ciągnika i odpowiedniego sprzętu współpracującego z ciągnikiem. 


Przedstawione obliczenia umożliwią dokonanie wyliczeń we własnym zakresie kosztów eksploatacji poszczególnych ciągników, maszyn i narzędzi w przypadku zmian cen oraz wykonanie obliczeń dla sprzętu, który nie został uwzględniony w tym opracowaniu.



Ponieważ liczba ciągników znajdujących się na wyposażeniu poszczególnych gospodarstw zależy przede wszystkim od powierzchni użytków rolnych tych gospodarstw, Instytut Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa w Warszawie opracował zestaw wskaźników typowego wyposażenia gospodarstw w ciągniki (tabela 3). 


Kluczem do tego, aby zmniejszyć jednostkowe koszty eksploatacji, jest utrzymywanie w gospodarstwie tylko takiego sprzętu, który jest dostosowany do jego wielkości i produkcji, co pozwoli na optymalne jego wykorzystanie.

 

Dane przyjęte do obliczeń

 

  • Cena maszyny (Cm w zł) - tzw. odtworzeniowa wartość maszyny, przyjmowana według aktualnego poziomu cen na rynku. Stanowi ona podstawę do obliczenia kosztów eksploatacji sprzętu rolniczego niezależnie od tego, czy maszyna jest nowa, czy używana od dłuższego czasu.
  • Zdolność przerobowa maszyny (Th w h) - określa założoną przez producenta maszyny zdolność maszyny do wykonywania określonej ilości pracy w całym okresie jej trwania, dla przeciętnych warunków pracy oraz przy założeniu właściwego przechowywania, konserwacji i przeprowadzania bieżących napraw tej maszyny.
  • Okres użytkowania (T w latach) - przewidywany okres użytkowania maszyny od daty jej zakupu aż do momentu jej złomowania.
  • Wykorzystanie roczne (Wr w h/rok) - ilość pracy, jaką wykonuje określona maszyna w ciągu roku (w gospodarstwie właściciela maszyny oraz w usługach).
  • Wskaźnik kosztu napraw (Kn w % Cm) - określa procentowy udział kosztów napraw w stosunku do ceny maszyny (jej wartości odtworzeniowej), jakie należy ponieść na utrzymanie maszyny w pełnej sprawności do pracy, w całym okresie użytkowania.
  • Koszt amortyzacji (Ka w zł/rok, Ka = Cm/T) - wartość tego kosztu wynika z rozłożenia ceny maszyny (jej wartości odtworzeniowej) na lata jej użytkowania.
  • Koszt garażowania (Kg w zł/rok, Kg = 0,02 x Cm) - obejmuje koszt amortyzacji i koszt napraw garażu, wiaty i innych pomieszczeń, w których przechowywana jest maszyna. Oblicza się go w stosunku rocznym, jako 2% od wartości odtworzeniowej maszyn Cm.
  • Koszt ubezpieczenia (Kub w zł/rok) - jest uwzględniony w kalkulacji kosztów eksploatacji wg obowiązujących aktualnie stawek.
  • Koszt eksploatacji maszyny (Ke w zł/rok) - koszty eksploatacji maszyny ponoszone przez rolnika w ciągu roku.
  • Jednostkowy koszt eksploatacji (Ke w zł/h) - w przeliczeniu na 1 h wykonywanej pracy. Oblicza się, dzieląc koszt eksploatacji maszyny Ke (w zł/rok) przez wykorzystanie roczne maszyny.
  • Koszt napraw (Kn) - iloczyn wykorzystania rocznego (Wr), wskaźnika kosztów napraw (kn) i ceny ciągnika, maszyny, narzędzia (C) odniesionego do jego przewidywanego okresu eksploatacji (Th = przewidywany okres użytkowania T x wykorzystanie roczne Wr). Kn = Wr x kn x C/Th
  • Koszt paliwa (Kp) - iloczyn przeciętnego zużycia paliwa (Zp) przez ciągnik, maszynę oraz ceny paliwa (Cp). Mnożnik 1,2 uwzględnia wartość zużytych smarów oraz olejów. Kp = 1,2 x Zp x Cp

 

Tabela 1. Jednostkowe koszty eksploatacji ciągników rolniczych

Wyszczególnienie

 

Jedn. miary

 

Nazwa ciągnika -symbol

 

Ursus C-350

 

Ursus C-380

 

Ursus C-385

 

Ursus C-3102

 

Ursus C-3110

 

John Deer 6110R

 

John Deer

6120M

John Deer 6155M

 

John Deer T7.200

 

Dane do obliczeń 

 

Cena ciągnika

podstawowa

Cc

 

 

107871

 

131610

 

123492

 

168449

 

181425

 

405900

 

356700

 

381300

 

387450

 

Moc ciagnika

 

KW/KM

 

 

 

37/50

 

55,5/75

 

62,5/85

 

75/102

 

81/110

 

81/110

 

88/120

 

114/155

 

114/155

 

Wykorzystanie roczne

 

Wr

 

h

 

500

 

500

 

500

 

500

 

500

 

500

 

500

 

500

 

500

 

Okres użytkowania

 

T

 

rok

 

18

 

18

 

18

 

18

 

18

 

18

 

18

 

18

 

18

 

Cena paliwa

 

Cp

 

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

3,6

 

Koszty utrzymania i użytkowania

 

Koszt amortyzacji

 

Ka

 

 

 

5993

 

7311,67

 

6861

 

9358

 

10079

 

22550

 

19817

 

21183

 

21525

 

Koszt garażowania

 

Kg

 

 

 

2157

 

2632

 

2470

 

3369

 

3629

 

8118

 

7134

 

7626

 

7749

 

Koszt ubezpieczenia

 

Kub

 

 

 

60

 

60

 

60

 

60

 

60

 

60

 

60

 

60

 

60

 

Koszt napraw

 

Kn

 

 

 

5394

 

6581

 

6175

 

8422

 

9071

 

20295

 

18735

 

19065

 

19373

 

Koszt paliwa (500 h)

 

Kp

 

 

 

7560

 

8640

 

9720

 

11880

 

12960

 

12960

 

14040

 

19440

 

19440

 

Koszt eksploatacji

 

Ke

 

 

21164

 

25225

 

25286

 

33089

 

35799

 

63983

 

59786

 

67374

 

68147

 

Jednostkowy koszt eksploatacji

 

zł/h

 

42,33

 

50,45

 

50,57

 

66,18

 

71,60

 

127,97

 

119,57

 

134,75

 

136,29

 

 

Tabela 2. Jednostkowe koszty eksploatacji zestawów złożonych (ciągnik+sprzęt)

Wyszczególnienie

 

Jedn. miary

 

Opryskiwacz

Krukowiak Goliat Plus 2500/21/PHB/K

Agregat

podorywkowy 3 m

Dane do obliczeń 

 

Cena sprzętu

 

C

 

 

135300

 

9000

 

Wykorzystanie roczne

 

Wr

 

h

 

180

 

60

 

Okres użytkowania

 

T

 

rok

 

15

 

15

 

Koszty utrzymania i użytkowania 

 

Koszt amortyzacji

 

Ka

 

 

 

9020

 

600

 

Koszt garażowania

 

Kg

 

 

 

2706

 

180

 

Koszt napraw

 

Kn

 

 

 

5412

 

480

 

Koszt eksploatacji

 

Ke

 

 

17138

 

1260

 

Jednostkowy koszt eksploatacji

 

zł/h

 

95,21

 

21,00

 

Jednostkowy koszt eksploatacji - Ursus C-380

 

 

 

zł/h

 

-

 

50,45

 

Jednostkowy koszt eksploatacji - John Deer 6120M

 

 

 

zł/h

 

117,77

 

-

 

Jednostkowy koszt eksploatacji zestawem złożonym

 

 (zł/h)

 

212,98

 

71,45

 

 

Źródło: obliczenia własne

Tabela 3. Zalecane wskaźniki wyposażenia gospodarstw w ciągniki w zależności od areału użytków rolnych (wielkości orientacyjne)

Liczba ciągników (szt./gospodarstwo)

 

Powierzchnia gospodarstwa (haUR)

 

Maksymalna moc podstawowego ciągnika (kW)

 

od

 

do

 

1-2

 

5

 

20

 

38,8-63

 

2-3

 

25

 

40

 

65-72

 

3-4

 

45

 

70

 

76-93

 

3-5

 

80

 

125

 

100-128

 

4-6

 

150

 

400

 

140.>200

 

5-10

 

500

 

1000

 

>200

 

 

 

 

 

kontakt1.jpg
Zenona Samborska
Lubelski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Końskowoli

Jeden z 16 Ośrodków Doradztwa Rolniczego w kraju. LODR prowadzi doradztwo rolnicze obejmujące działania w zakresie rolnictwa, rozwoju wsi, rynków rolnych oraz wiejskiego gospodarstwa domowego, mające na celu poprawę poziomu dochodów rolniczych oraz podnoszenie konkurencyjności rynkowej gospodarstw rolnych, wspieranie zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich, a także podnoszenie poziomu kwalifikacji zawodowych rolników i innych mieszkańców obszarów wiejskich.Realizacja zadań uwzględnia kierunki rozwoju wyznaczone w regionalnych i lokalnych programach rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich, ustalonych przez właściwe organy administracji rządowej i samorządu terytorialnego.

 
Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do nas tutaj
REKLAMA

Redakcja

Bartosz Woźniak

redaktor naczelny

tel : 664 029 592

tel: 54 235 52 61

naczelny@kalendarzrolnikow.pl

Wydawca

WDR
ul. Modra 23
87-807 Włocławek
www.wydawnictwodr.pl

 

Tu nas znajdziesz

Napisz do nas


pozycje oznaczone * muszą być wypełnione
Partnerzy
  • WDR
  • Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie
  • KOWR
  • MINISTERSTWO ROLNICTWA I ROZWOJU WSI
  • ODR Bratoszewice